انواع کپسول‌های آتش‌نشانی و کاربرد آنها

پنج نوع اصلی کپسول های آتش نشانی وجود دارد: آب ، کف ، پودر خشک، کربن دی اکسید و مواد شیمیایی مرطوب

برای اطمینان از اینکه شما به اندازه کافی محافظت شده اید و مقررات ایمنی آتش نشانی را رعایت می کنید، باید انواع مناسب کپسول آتش نشانی را برای محل کار خود داشته باشید.

آتش سوزی ها در اثر عوامل مختلفی بوجود می آیند و به همین دلیل برای خاموش کردن آن ها نیاز به کپسول های آتش نشانی مناسبی است که بتواند بیشترین تاثیر را داشته باشد و از طرفی با منشاء اولیه بوجود آمدن آتش واکنش بدی نشان ندهد. در این مطلب قصد داریم که انواع کپسول های آتش نشانی را معرفی کرده و موارد استفاده هر یک را بیان کنیم.

کلاسهای مختلفی از آتش وجود دارد که هر خاموش کننده برای مقابله با آنها طراحی شده است. این کلاس ها بر اساس سوخت هایی است که آتش سوزی با آنها شروع می شود. وجود این سوخت ها در محل کسب و کار و یا زندگی شماست که به شما در تعیین کپسول آتش نشانی مناسب کمک می کند. علاوه بر نوع خاموش کننده، اندازه و وزن هر کپسول آتش نشانی نیز از اهمیت بسزایی برخوردار است.

کلاس های آتش

در کل شش کلاس آتش وجود دارد:

آتش سوزی های کلاس A – مواد قابل احتراق: ناشی از مواد جامد قابل اشتعال مانند چوب، کاغذ و منسوجات

آتش سوزی های کلاس B – مایعات قابل اشتعال: مانند بنزین ، رنگ و الکل

آتش سوزی های کلاس C – تجهیزات الکتریکی: مانند رایانه ها و دستگاه های فتوکپی. اگرچه توجه داشته باشید که پس از برداشته شدن مورد الکتریکی ، کلاس آتش سوزی تغییر می کند.

آتش سوزی های کلاس D – فلزات قابل اشتعال: مانند منیزیم ، لیتیوم یا پتاسیم

آتش سوزی های کلاس K – روغن های پخت و پز: مانند روغن های گیاهی یا حیوانی

راهنمای کامل انواع خاموش کننده های آتش

در صورت تمایل می توانید نمودار نوع کپسول آتش نشانی مرجع سریع خود را بارگیری و چاپ کنید:

کپسول های آتش نشانی حاوی آب و گاز

این نوع کپسول های آتش نشانی، محبوب ترین نوع خاموش کننده آتش هستند و برای خطرات آتش سوزی کلاس A مناسب هستند. آنها آب را با فشار زیاد توزیع می کنند تا شعله های آتش خاموش شوند.

رنگ برچسب کپسول های آتش نشانی حاوی آب و گاز چیست؟

رنگ برچسب این نوع خاموش کننده ها قرمز روشن است.

موارد استفاده کپسول های آتش نشانی حاوی آب و گاز

از کپسول های آتش نشانی آب و گاز برای آتش سوزی های ناشی از منسوجات ، ذغال سنگ، چوب، مقوا، کاغذ و پارچه استفاده می شود.

از کپسول های آتش نشانی حاوی آب و گاز برای این موارد استفاده نکنید:

آتش سوزی های مربوط به تجهیزات الکترونیکی

آتش سوزی آشپزخانه

آتش سوزی ناشی از مایعات یا گازهای قابل اشتعال

کپسول های آتش نشانی آب و گاز چگونه کار می کنند؟

این نوع از کپسول های آتش نشانی با داشتن اثر خنک کننده بر روی سوخت آتش، موجب از بین بردن عنصر گرمایشی لازم برای سوزاندن آتش می شوند. این کار باعث می شود که آتش سوزی بسیار کندتر شود و در نهایت باعث خاموش شدن شعله های آتش و خاموش شدن آتش شود.

انواع مشاغل که به این نوع کپسول ها نیاز دارند :

این نوع کپسول به عنوان متداول ترین کپسول آتش نشانی در اکثر ساختمانها مورد استفاده قرار می گیرد. مکان های متداول که به کپسول های آب و گاز نیاز دارند:

  • مدارس
  • بیمارستانها
  • ساختمان های اداری
  • آپارتمانها
  • مغازه ها

کپسول های آتش نشانی آب و گاز را در کجا نگهداری کنیم؟

کپسول های آتش نشانی آب باید در کنار محل های خروجی طبقه هایی قرار گیرند که به عنوان خطرات آتش سوزی کلاس A مشخص شده اند.

کپسول آتش نشانی حاوی فوم (کف)

کپسول های آتش نشانی فوم متداول ترین نوع خاموش کننده هایی هستند که برای آتش سوزی های کلاس B مورد استفاده قرار می گیرند. با توجه به اینکه این کپسول های آتش نشانی بر پایه آب هستند ، می توان از آنها برای آتش سوزی های کلاس A نیز استفاده کرد.

رنگ برچسب آتش خاموش Foam چیست؟

رنگ برچسب خاموش کننده های فوم کرم است.

موارد استفاده برای خاموش کننده های فوم

دقیقاً مانند کپسول های آب و گاز، از کپسول های آتش نشانی حاوی فوم نیز می توان برای آتش سوزی های مربوط به مواد آلی استفاده کرد. این مواد آلی شامل مقوا، کاغذ، پارچه، چوب و زغال سنگ است. علاوه بر مواد آلی، از خاموش کننده های حاوی کف می توان روی مایعات قابل اشتعال از جمله بنزین یا رنگ نیز استفاده کرد.

از کپسول های آتش نشانی حاوی فوم برای این موارد استفاده نکنید:

  • آتش سوزی های مربوط به تجهیزات الکترونیکی
  • آتش سوزی آشپزخانه
  • آتش سوزی ناشی از فلزات قابل اشتعال

نحوه کار کپسول های آتش نشانی فوم 

فوم یا کفی که برای خاموش کردن آتش استفاده می‌شود به سرعت بر روی مواد شعله ور شده قرار می‌گیرد و مانع از بلند شدن گاز قابل اشتعال از روی این مواد می‌شود. و با گسترده شدن بر روی سطح خارجی ماده در حال اشتعال از رسیدن اکسیژن موجود در هوا به سطح آتش ممانعت بعمل می‌آورد. وزن مخصوص این نوع کف یا فوم همواره کمتر از وزن مخصوص مایعات در حال سوختن است و بنابراین در سطح آن‌ها شناور شده و به پائین نمی‌رود.

انواع مشاغل که به این نوع کپسول ها نیاز دارند :

برای ساختمانهایی که مایعات قابل اشتعال در آنها ذخیره و نگهداری می شوند ، کپسولهای آتش نشانی حاوی فوم لازم است. علاوه بر این، این کپسول ها در ساختمانهایی که مواد آلی یافت می شوند نیز مورد نیاز هستند. مکان های متداول که به کپسول های آتش نشانی حاوی فوم نیاز دارند:

  • مدارس
  • بیمارستانها
  • ساختمان های اداری
  • آپارتمانها
  • مغازه ها

کپسول های آتش نشانی حاوی فوم را در کجا نگهداری کنیم؟

کپسول های آتش نشانی فوم باید در نقاط خروجی که خطر آتش سوزی کلاس A یا کلاس B شناسایی شده است ، ذخیره شوند.

کپسول آتش نشانی حاوی پودر و گاز

کپسول آتش نشانی پودری معمولاً به عنوان خاموش کننده های ABC شناخته می شوند زیرا  برای انواع آتش سوزی های کلاس A ، B یا C می توان از آنها استفاده کرد.  به یاد داشته باشید از این نوع خاموش کننده ها نباید در فضای بسته استفاده شود. چرا که پودر می تواند به راحتی استنشاق شود و همچنین پس از خاموش شدن آتش تمیز کردن آن نیز بسیار دشوار است.

از کپسول آتش نشانی حاوی پودر و گاز می توان برای آتش سوزی های مربوط به تجهیزات الکترونیکی تا 1000 ولت استفاده کرد. علاوه بر این، خاموش کننده های پودر خشک ویژه ای نیز وجود دارد که برای آتش سوزی ناشی از فلزات قابل اشتعال مناسب هستند.

رنگ برچسب کپسول آتش نشانی حاوی پودر و گاز چیست؟

رنگ برچسب خاموش کننده های حاوی پودر خشک آبی است.

موارد استفاده برای خاموش کننده های آتش حاوی پودر خشک

خاموش کننده های حاوی پودر خشک در موارد بسیاری از جمله مواد آلی زیر قابل استفاده هستند:

  • چوب و ذغال سنگ
  • پارچه ها
  • مقوا و کاغذ

علاوه بر موارد ذکر شده ، می توان از آنها در گازهای قابل اشتعال مانند مایعات پترولیوم، تجهیزات الکتریکی و مایعات قابل اشتعال مانند بنزین نیز استفاده کرد.

خاموش كننده هاي پودر خشك مخصوص نيز موجود است كه فقط در فلزات قابل اشتعال (مانند تيتانيوم) قابل استفاده است.

از کپسول های آتش نشانی پودری برای این موارد استفاده نکنید:

  • آتش سوزی شامل تجهیزات الکترونیکی بیش از 1000 ولت
  • آتش سوزی های آشپزخانه شامل روغن پخت و پز 
  • آتش سوزی در فضای بسته

نحوه کار کپسول های آتش نشانی حاوی پودر و گاز

عامل پودر می‌تواند با جدا کردن بخش های مهم تشکیل دهنده واکنش های شیمیایی از یکدیگر یعنی گرما، سوخت و اکسیژن (احتراق) از گسترش آتش سوزی جلوگیری کند و در نتیجه آتش را خاموش کند. در طی مرحله احتراق، مواد سوختی به شکل رادیکال های آزاد تجزیه می‌شوند. این رادیکال های آزاد در واقع عناصری بشدت واکنش پذیر بوده و مولکول هایی هستند که با اکسیژن واکنش نشان می‌دهند. مواد و عوامل موجود در خاموش کننده های شیمایی خشک می‌توانند این روند واکنش پذیری با اکسیژن را متوقف کنند.

انواع مشاغل که به این نوع کپسول ها نیاز دارند :

با توجه به اینکه این خاموش کننده ها نباید در فضای بسته مورد استفاده قرار گیرند ، عمدتا برای انواع زیر مشاغل توصیه می شود:

  • محوطه باز گاراژها
  • مشاغل جوشکاری
  • مشاغل با دیگهای بخار بزرگ
  • کارخانه های توزیع گاز مایع

کپسولهای آتش نشانی پودر خشک را کجا نگهداری کنید؟

کپسول های آتش نشانی پودر خشک باید در کنار منبع خطر آتش سوزی ذخیره شوند.

کپسول های آتش نشانی حاوی گاز CO2 (دی اکسید کربن)

کپسول های آتش نشانی دی اکسید کربن، خاموش کننده اصلی مورد استفاده در خاموش کردن آتش های الکتریکی هستند. خاموش کننده های CO2 اغلب در اتاق های سرور کامپیوتر یا مناطقی که تعداد زیادی دستگاه الکتریکی وجود دارد ، مورد استفاده قرار می گیرند.

رنگ برچسب آتش خاموش CO2 چیست؟

رنگ برچسب خاموش کننده های CO2 سیاه است.

موارد استفاده برای خاموش کننده های CO2

از خاموش کننده CO2 می توان برای اطفا حریق های الکتریکی و آتش سوزی مایعات قابل اشتعال مانند بنزین استفاده کرد.

از کپسول های آتش نشانی دی اکسید کربن برای این موارد استفاده نکنید:

  • آتش سوزی فلزات قابل اشتعال
  • آتش سوزی آشپزخانه
  • آتش سوزی موادی مانند کاغذ یا منسوجات 

نحوه کار خاموش کننده های CO2

این نوع کپسول آتش نشانی با خفه کردن آتش با CO2 ، باعث جابجایی اکسیژن و سوختن آتش می شود.

خاموش کننده های آتش دی اکسید کربن (CO2) حاوی ماده دی اکسید کربن به شکل مایع و تحت فشار هستند که به محض فعال سازی و استفاده از آن ها، این مایع در هوا منتشر شده و اکسیژن را که سبب گسترش و شیوع آتش سوزی می‌شود در خود محبوس می‌کند و در نتیجه توانایی سرایت و گسترش آتش سوزی را از بین می‌برند. بنابراین این روش، یک راه موثر برای جلوگیری از بروز و سرایت آتش سوزی به دلیل کمبود اکسیژن و دمای یخ گاز CO2 در هنگام خارج شدن از محفظه خاموش کننده است.

انواع مشاغل که به این نوع کپسول ها نیاز دارند :

کپسول های آتش نشانی Co2 باید توسط مشاغل با تجهیزات الکتریکی استفاده شوند. مشاغلی مانند:

  • اتاق های سرور
  • دفاتر
  • فروشگاه های فناوری

خاموش کننده های CO2 را در کجا نگهداری کنیم؟

کپسول های آتش نشانی CO2 باید در کنار منبع خطر آتش سوزی و / یا در نزدیکترین محل های آتش سوزی ذخیره شوند.

کپسول آتش نشانی حاوی مواد شیمیایی خیس شده (Wet Chemical)

خاموش کننده های شیمیایی مرطوب برای آتش سوزی کلاس K استفاده می شود. آتش سوزی کلاس K شامل روغن ها و چربی های پخت و پز است. با وجود اینکه از این نوع کپسول های آتش نشانی می توان در آتش سوزی های کلاس A استفاده کرد، توصیه می شود برای مقابله با آتشی که در این کلاس قرار می گیرد یک خاموش کننده کف یا آب داشته باشید.

رنگ برچسب کپسول آتش نشانی شیمیایی مرطوب چیست؟

رنگ برچسب خاموش کننده های شیمیایی مرطوب زرد است.

موارد استفاده برای خاموش کننده های آتش نشانی شیمیایی

این نوع کپسول آتش نشانی برای آتش سوزی های مربوط به روغن پخت و پز یا چربی مناسب است.

از کپسول های آتش نشانی مرطوب برای این موارد استفاده نکنید:

  • آتش سوزی شامل مایعات و گازهای قابل اشتعال
  • آتش سوزی های الکتریکی
  • آتش سوزی شامل فلزات قابل اشتعال

خاموش کننده های شیمیایی مرطوب چگونه کار می کنند؟

این نوع کپسول آتش نشانی با ایجاد لایه ای از کف روی سطح روغن یا چربی در حال سوخت، باعث سوختن اکسیژن می شود. ماده شیمیایی موجود در این خاموش کننده پتاسیم است و با فشار دادن ماشه، پتاسیم مانند غبار ریز دفع می شود. پتاسیم با روغن واکنش نشان می دهد و پوششی صابونی در سطح آتش ایجاد می کند. همچنین خود اسپری دارای یک اثر خنک کننده است که به از بین بردن آتش کمک می کند.

انواع مشاغل که به این نوع کپسول ها نیاز دارند :

  • آشپزخانه های تجاری
  • رستوران ها
  • سفره خانه ها

خاموش کننده های شیمیایی مرطوب را در کجا نگهداری کنیم؟

خاموش کننده های آتش نشانی شیمیایی باید در کنار منبع خطر آتش سوزی نگهداری شوند.